رجال علمی شاهرود را بیشتر بشناسیم

عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور سمنان در گفتگو با خبرنگار سرویس استان های مرکز خبر حوزه در همین خصوص ابراز داشت:  علاقه به پیشینیان به ویژه در مورد زادگاهم باعث شد راجع به پیشینه حوزه علمیه و علمای شاهرود، پژوهشی داشته باشم که حاصل یک تلاش 20 ساله است.

وی که متولد نجف اشرف در سال 41 می باشد و تحصیلات خود را نیز از این شهر آغاز کرده است، گفت: من از اوایل طلبگی با علمای شاهرود ارتباط داشتم و خاطرات آن ها را می نوشتم ضمن آن که حتی خاطرات برخی از آن ها را ضبط کرده ام.همچنین بخشی از مدارس علمیه قدیمی را خودم از نزدیک دیده و یادداشت برداری کرده ام.

حجت الاسلام  و المسلمین سعدی، علمای شاهرود را در چند مقطع تاریخی بررسی کرد و اظهار داشت: یک بخشی از آن ها که قدما هستند که این ها اغلب اهالی بسطام یا اطراف آن بوده اند زیرا شاهرود از زمان صفویه به عنوان یک شهر مهم مطرح شد و قبل از آن یک روستای کوچکی بوده است، در آن ایام بسطام و علمای آن دیار بیشتر مطرح بوده اند که از آن جمله می توان به بایزید بسطامی، فروغی بسطامی و شیخ ابوالحسن خرقانی اشاره کرد.

وی افزود: ما چند روستا در شاهرود داشته ایم که عالم پرور بوده اند، از جمله آن ها بسطام، بیارجمند ، ابرسج، سعدآباد و ده ملا می باشد که همین الان هم بسیاری از علما و فضلای آن ها در کشور مطرح و به نام هستند.

این استاد حوزه و دانشگاه با بیان این که نسل پیشینیان علمای شاهرود مربوط به عصر قاجار می شود که در آن ایام این شهر شهرتی برای خود دست و پا کرده است، گفت: از جمله علمای این دوره می توان به شخصیت هایی چون آیت الله شیخ علی اکبر مجتهد شاهرودی ، آیت الله ملا محمد، آیت الله العظمی سید محمود شاهرودی، آیت الله العظمی آقا بزرگ اشرفی شاهرودی ، آیت الله موسوی و... اشاره کرد.

عضو گروه قرآن و حدیث شورای الهیات دانشگاه پیام نور کشور ادامه داد: آیت الله ملامحمد کاظم خراسانی ، هم دوره ناصرالدین شاه حاج ملانورمحمد ، شاگرد صاحب جواهر، فاضل بسطامی از شاگردان علامه بحرالعلوم، آقا عبدالله اشرفی، ملا محمد علی، میرزا احمد بسطامی، میرمطلب بسطامی، حاج سید محمود شاهرودی، احمد مهدوی شاهرودی و آیت الله العظمی سید جعفر کشفی میقانی، از دیگر علمای شاهرود و مناطق اطراف آن در همین دوره بوده اند.

حجت‌الاسلام والمسلمین سعدی در ادامه به تاریخچه مدارس علمیه شاهرود اشاره کرد و بیان داشت: شاهرود از زمان صفویه دارای حوزه علمیه بوده و اولین مدرسه آن هم مدرسه بیدآباد در حدود 400 سال پیش می باشد که اسم کنونی آن مدرسه امام کاظم (ع) است

وی افزود: در زمان قاجاریه نیز دو مدرسه به نام مدرسه بازار ( ولیعصر) و مدرسه قلعه (امام صادق) مطرح بوده ، ضمن آن که اخیرا مدرسه علمیه خاتم الاوصیا در جوار که مسجد جامع شاهرود می باشد، در دست احداث است.

*مدرسه بسطام قدیمی‌ترین مدرسه شاهرود

حجت الاسلام و المسلمین سعدی همچنین با اشاره به این که در شهر شاهرود از قدیم 3 مدرسه وجود داشته که بعدها چند مدرسه دیگر در این شهر ساخته شده است، خاطر نشان کرد: مدرسه بسطام ، قدیمی ترین مدرسه شاهرود است که دارای سابقه ای بیش از 700 سال می باشد؛ این مدرسه در زمان شاهرخ میرزا (دوره تیموریان) ساخته شده که در واقع به خواست گوهرشاد و همسر ایشان بوده است.

وی افزود: مساحت این مدرسه 1400 متر مربع است که 28 حجره دارد و در سال 1352 از سوی میراث فرهنگی وقت، یک طبقه به آن اضافه شد.

این محقق و پژوهشگر حوزوی در ادامه به بیان گوشه ای از تاریخ پر فراز و نشیب این مدرسه پرداخت و گفت: این مدرسه قدیمی در جنگ جهانی دوم انبار سیب زمینی شد. از سال 1323 تا 52 13 به عنوان مدرسه دولتی بایزید بسطامی ویژه دوره دبستان شناخته شد، تا این که سرانجام به همت آیت الله آقا بزرگ اشرفی شاهرودی و آیت الله حسنی بسطامی مدرسه احیا و پاکسازی شد.

وی اضافه کرد: در دوره اخیر نیز در سال 73 امام جمعه وقت بسطام مرحوم حاج آقای روحانی مدرسه را مجددا احیا کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین سعدی یادآور شد: سازنده مدرسه بسطام و مسجد گوهرشاد یکی بوده است و لذا طراحی آن ها هم یکی است.

*مدارس علمیه در دوره رضاشاه، دارالمجانین یا ...

بنیانگذار کانون های قرآن در استان سمنان همچنین بیان داشت: در زمان رضا شاه، مدارس علمیه ایران عملا تعطیل شد از جمله در شاهرود که در این دوره مدارس علمیه به دارالمجانین یا دارالمساکین تبدیل شده بودند و  یا این که انبار علوفه بودند برخوردهای خصمانه با حوزه عمق بغض و کینه پهلوی ها را نسبت به حوزه های علمیه و حوزویان می رساند.

وی افزود: همین مدرسه شاهرخیه در دوره ای به انبار سیب زمینی تبدیل شده بود، البته این را هم نباید نادیده گرفت برخی مدارس که قابلیت استفاده داشتند به عنوان مدارس دولتی استفاده می شد، اما بعد از دوران خفقان رضا شاه در زمان آیت الله کاشانی(ره) و آیت‌الله بروجردی(ره) این مدارس به تدریج احیا شد.

*سابقه 200 ساله مدرسه علمیه روستای ابرسج

این استاد حوزه و دانشگاه 20 سال سابقه حضور در درس خارج آیات عظام مرحوم میرزا جواد تبریزی، جوادی آملی، وحید خراسانی و مکارم شیرازی داشته است، در ادامه به بیان تاریخچه از دیگر مدارس علمیه مشهور

و با سابقه منطقه شاهرود پرداخت و گفت: مدرسه روستای ابرسج که سابقه آن بیش از 200 سال می باشد، اگر چه در حال حاضر غیر فعال است، اما در گذشته آباد بوده و طلاب و فضلای زیادی را تربیت کرده بود.

وی همچنین خاطر نشان کرد: مدرسه روستای طزره نیز اگرچه از جهت اداری امروز متعلق به دامغان است، اما مدرسه علمیه ای داشته است که متصل به شاهرود بوده و دارای سابقه ای حدود 300 ساله می باشد؛ اساتید این مدرسه که از جمله مدارس ییلاقی منطقه بوده از شاهرود می آمده اند.

حجت الاسلام و المسلمین سعدی تاکید کرد: مدرسه علمیه روستای فرومد نیز در زمان سربداران یعنی حدود 700 سال پیش مطرح بوده است، که متاسفانه در حال حاضر اثری از آن نیست؛ این روستا محل رفت و آمد علما و شعرای به نامی بوده است.

وی در پایان: یک مدرسه علمیه هم در روستای گرمه بوده که در زمان پهلوی به مدرسه دولتی تبدیل شد.